Feitelijk is dit dezelfde zoektocht als die ik inzette met mijn eerste voorstelling, Tot de dood…, over het afscheid nemen van mijn echtgenoot en alleen door moeten. Letterlijk zitten daar deze zinnen in, volgend op het bericht dat mijn man ongeneselijk ziek was:

Het was het begin van een moeilijke reis met tot op heden meer tegenslagen dan goed nieuws. (…). Alle plannen en dromen die we hadden verdwenen als sneeuw voor de zon. Net als alle zekerheid die we veronderstelden dat er was.

Op jezelf teruggeworpen worden. Wie kent dat niet? En hoe reageer je? Het zijn vragen die ik me constant stel om meer over het leven te weten te komen. Omdat ik er de afgelopen jaren behoorlijk mee geconfronteerd werd. Maar het zou me niet verbazen als bijna iedereen met dit soort vragen rondloopt, soms gerelateerd aan angst voor het onbekende; ofwel hetgeen waar we geen grip op hebben. Soms ook uit diezelfde fascinatie die ik ermee heb. Voor mij is theater het medium om dichter bij mogelijke antwoorden te komen en ook om een publiek mee te nemen in het zoeken ernaar.

Is dat dan geen therapie? Die vraag krijg ik regelmatig en is ook niet met een keihard nee te beantwoorden. Natuurlijk gebruik ik het maken van theater rondom ingrijpende gebeurtenissen om die een plek te geven. Dat helpt in de verwerking; waarbij het overlijden van mijn echtgenoot natuurlijk wel ingrijpender was dan vier dagen in een oorlog zitten. Niettemin moet theater geen publieke therapiesessie worden. Dat is niet interessant. Sterker nog; het zou larmoyant en meelijwekkend worden. Ik ben daarom altijd bezig om een universeel gevoel over te brengen. Iets dat voor iedereen herkenbaar is. Je vertelt niet alleen een verhaal, maar kanaliseert ook betekenis door op het podium te gaan staan en te delen met alles wat je op dat moment tot je beschikking hebt: stem, beweging, intonatie en eventueel decor, licht en geluid. Je maakt immers theater.

Hoe kleiner en persoonlijker het verhaal, hoe groter de universele betekenis. Dat klinkt tegenstrijdig, maar door de jaren heen, als performer, maar ook als regisseur van persoonlijke verhalen van anderen, leerde ik dat elke poging om een verhaal bewust universeel te maken het tegengestelde effect heeft. Het verhaal verliest dan snel aan diepte en kracht en daarmee aan waarde. Vanuit mijn ‘drie lagen van een goed verhaal’ theorie is dat eenvoudig te verklaren. De universele laag krijg de voorkeur boven de essentiële emotionele laag waarbinnen empathische uitwisseling plaatsvindt. Helaas wordt dit niet altijd gezien, want van een Amsterdams kunstfonds kregen we ooit aan afwijzing omdat een verhaal als te particulier gezien werd. We maakten die voorstelling toch en hij raakte veel mensen diep in het hart.

Theater mag raken. In ieder geval het theater dat ik wil maken. En dan liefst niet alleen cognitief, zodat je er lekker in een nagesprek over door kunt bomen, maar vooral associatief en emotioneel. Door samen met het publiek op een zoektocht te gaan naar het menselijk zijn en handelen in omstandigheden van onzekerheid. Altijd gebaseerd op echte en tegelijkertijd ook gedramatiseerde verhalen.

Daarom maak ik theater.