Twijfelen? Waaraan moet Afellay gaan twijfelen? Aan zijn wortels? Om zo te bewijzen dat hij eigenlijk een echte Nederlander is? Dat hij het waard was om in het Nederlands elftal te spelen?

Even buiten dat ik vind dat iedereen gewoon lekker moet juichen voor het land waarvoor je wilt juichen en het volksnationalisme dat je moet zijn voor het land waar je woont of geboren bent zo vorige eeuw vind, legt dit hele incident iets bloot dat veel met verhalen te maken heeft. Iets dat we zeer regelmatig tegenkomen in ons werk: het dominante narratief. Ik zou bijna willen zeggen: het hardnekkige dominante narratief.

Dit narratief bestaat overal en je kunt het nationaal bekijken of juist heel lokaal, binnen gemeenschappen. Maar je kunt ook uitzoomen en zien hoe bepaalde narratieven door de hele wereld omarmt worden. Soms op een hele onzichtbare manier. Het oude koloniale narratief is bijvoorbeeld vaak nog leidend, hoewel er gelukkig steeds meer barstjes in komen. Het narratief van de machthebbers, politie of economisch, is het narratief dat gebruikt wordt als je erbij wilt horen en het narratief dat bepaalt wat succes is. Zo zou je kunnen zeggen dat we op dit moment te maken hebben met een dominant kapitalistisch narratief, waarin alles afgemeten wordt aan economische waarde en een volle portemonnee wordt gezien als het hoogste doel. Elon Musk heeft het gemaakt, terwijl we ons nauwelijks afvragen of die man eigenlijk wel gelukkig is. Nastreven van dat soort ‘softe’ waarden staat in het huidige narratief op een lagere plek.

Wat niet wil zeggen dat iedereen dat narratief slaafs volgt. Natuurlijk zijn er ook mensen die het streven naar een gebalanceerd leven op nummer één zetten. En niet alleen Afellay juichte in Nederland voor Marokko. Ik misschien ook wel*. Maar als je een ander narratief bezigt, moet je er wel voor vechten. Dan moet je jezelf constant verklaren. Want waarom moest Afellay uitleggen waarom hij voor Marokko was? Kunnen we dat niet gewoon accepteren? Zoals je ook vaak uit moet leggen dat je niet alles voor veel geld wil doen. Of waarom je geen vlees eet.

Als je er veel mee geconfronteerd wordt, ga je steeds scherper zien hoe dominante discoursen ons blijven beïnvloeden. Het zijn juist minderheden (op vele gebieden) die hier constant mee geconfronteerd worden. Terwijl er ook een groep is, voor wie dat dominante narratief als een handschoen past. Zoals wellicht voor het gros van de sportjournalisten. En wat is het dan jammer dat die niet even het perspectief van de ander kunnen aannemen, zoals het voorbeeld waarmee ik begon aantoont.

Er is nog een lange weg te gaan, zou ik kunnen verzuchten. Maar ik geloof niet dat we ooit op een punt komen dat alle verhalen gelijkwaardig naast elkaar kunnen bestaan en gerespecteerd worden. Dat ontslaat ons alleen niet van de plicht ons hierover uit te spreken en om vraagtekens te durven zetten als andere verhalen op een absoluut respectloze manier onderuit worden gehaald.

*de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik niet gejuicht heb, noch voor Marokko, noch voor Nederland. Ik lag lekker te slapen in Italië.