Voor mij is de single story een persoonlijke en interne aangelegenheid. Ieder mens is zelf in staat te bepalen welke verhalen verkend en toegeëigend worden. Het begrip single story is echter met name bekend geworden door een Ted Talk van de schrijfster Chimamanda Ngozi Zij doelt met de single story op het gevaar van één enkel, eenzijdig verhaal dat steeds opnieuw over een persoon, groep, cultuur of land wordt verteld, totdat dat verhaal als dé waarheid wordt gezien. Ik ben het niet met haar oneens. Als je vaak iets over jezelf of over je groep hoort, is de kans groot dat je daarin gaat geloven en ernaar gaat handelen. Ik ben alleen misschien wat optimistischer over het vermogen van mensen om daar zelf sturing aan te geven. Daarbij ben ik me bewust dat mijn witte man zijn mijn opvattingen daarover kan sturen.

Maar vriend en vijand lijken het eens dat het vasthouden aan een single story doorgaans geen goede zaak is. Het beperkt ons, en op het moment dat het verhaal waar we aan vast houden wegvalt, is er niets meer om op terug te vallen. Daarom zijn onze persoonlijke ontwikkelingstrainingen ook gericht op het tot leven brengen van andere verhalen. Dat vergroot de veerkracht, zo is mijn heilige overtuiging.

Totdat ik laatst een workshop gaf aan een aantal mensen die naar Nederland kwamen, op de vlucht voor oorlogsgeweld in hun eigen land. Daaronder een aantal Syrische vrouwen van middelbare leeftijd. Allen met kinderen en enkele zelfs al oma. Zij deelden met name één verhaal: ‘Ik ben blij. Nederland is goed voor mij en met mijn kinderen gaat het goed.’ Hoe ik ook probeerde, dit verhaal kreeg geen verdieping. Het werd bijna een mantra en ik maakte me zorgen. Het kan toch niet goed zijn om zo vast te houden aan zo’n (in mijn ogen) oppervlakkig verhaal? Bovendien dacht ik er allerlei verhalen achter te horen. Wat als….

Niettemin verlieten de dames in opperbeste stemming de training en ze informeerden of we dit nog een keer zouden gaan doen. Dan zouden ze er zeker weer bij zijn. Toen de trainingsruimte leeggestroomd was, keek ik mijn collega Yahya aan. ‘Was dit nou een mislukte workshop?’ vroeg ik mij hardop af. Maar Yahya schudde zijn hoofd. ‘Ze vonden het echt waardevol,’ zei hij. ‘Misschien is dit wel het verhaal waarin ze willen blijven geloven.’ We praatten nog even door en steeds meer begon ik te begrijpen dat dit verhaal deze vrouwen waarschijnlijk op dit moment houvast geeft om staande te blijven. Ze hebben heel veel mee moeten maken en nu is er rust. Het verkennen van andere verhalen verstoort dat status quo, en wil je dat aangaan als je eindelijk even kan ademhalen?

Deze vrouwen hebben mijn blik op de single story veranderd. Ik geloof nog steeds dat het beter is je identiteit uit meerdere verhalen te construeren, maar meer is beslist niet altijd beter!