Palestijnen gaan ook naar het toilet

Het was niet de eerst keer dat ik Qalandiya, misschien wel het bekendste checkpoint in Palestina, passeerde om vervolgens Ramallah in te rijden. Wel was het de eerste keer dat we er langer gingen verblijven en echt aan het werk zouden gaan om met jonge Palestijnen een storytelling voorstelling te maken.

Het is gek om je te beseffen dat je je bevindt op een plek waar zoveel verhalen over bestaan. Maar wat is nu het ware verhaal? Bestaat dat?

Laat ik meteen ontkrachten dat Ramallah eng en gevaarlijk is, net zo min als de rest van de West Bank. Als het rustig is tenminste. Dan heeft Ramallah zelfs kosmopolitische trekjes, met up-market restaurants en leuke kroegjes waar het lokale bier zeer de moeite waard is. Misschien niet meteen een ideale vakantiebestemming, maar ook geen plek om te mijden. Bovendien een stad waar iedereen een verhaal heeft. Niet altijd een leuk verhaal, veel mensen verloren immers familieleden in het voortslepende conflict met Israël of worden constant gefrustreerd bij checkpoints of andere instanties. Leven in vrijheid is op de West Bank een precaire zaak. Maar er zijn ook talloze andere verhalen.

We waren daarom erg benieuwd naar de verhalen van de jonge acteurs/vertellers waar we eind april mee aan het werk gingen. Wat willen zij delen met de wereld? In hoeverre worden hun verhalen beïnvloed door het conflict dat constant op de achtergrond aanwezig is? Wat doet leven in onderdrukking met hun verhalen?

Stereotype beelden worden ook gevormd door verhalen. Het stereotype beeld dat we in het Westen van Palestijnse jongeren hebben is dat van boze jongens en soms meisjes die stenen gooien naar Israëlische militairen en in auto’s getooid met Palestijnse vlaggen door de straten rijden, liefst met Kalasjnikovs in de hand. En die jongeren hebben we gezien. Heel even, op de laatste dag, toen het op de hele West Bank onrustig was. Gelukkig stond er een televisieploeg bij om dit beeld over de hele wereld te zenden en het verhaal van de boze Palestijn te bevestigen.

Hoe anders waren de verhalen die we in het repetitielokaal hoorden. Verhalen van trotse, zelfstandige, vrijgevochten en open minded Palestijnen. Sommigen vertelden verhalen vol frustratie maar deden dat op zo’n lichtvoetige en grappige manier dat de aloude uitdrukking ‘lachen om het huilen te vergeten’ de lading volledig dekt.

Want ook als je in de rij voor een checkpoint staat, heb je zin in een sigaret. Dan is het irritant als je na het roken ervan weer achteraan moet aansluiten om vervolgens aan het eind van de middag geconfronteerd te worden met een rood stoplicht. Checkpoint dicht, geen kans meer om even lekker uit te gaan aan de andere kant. Had je ook maar niet met je vriendin in discussie moeten gaan over wie het eerste door het draaihek mocht gaan. De Arabische gastvrijheid gebiedt immers de ander voor te laten gaan en het uitwisselen van beleefdheden kan minuten duren. Net genoeg om de laatste mogelijkheid over te steken te missen.

Het is gek om te beseffen dat dit voor de inwoners van de West Bank ook gewoon dagelijkse beslommeringen zijn net zoals ruzie maken met je ouders over hoe je er uit ziet of de illusie hebben dat je drie jaar in een relatie zit om er na die tijd achter te komen dat jij dat dacht maar de ander daar een heel ander idee over had. Of je moet verplicht poepen omdat je voor een darmonderzoek wat fecaliën in een potje moet afleveren. En juist op dat moment heb je geen aandrang. Herkenbaar? Raar maar waar: onze Palestijnse acteurs/vertellers vertelden ons dat ze nog best vaak aan de buitenwereld moeten uitleggen dat zij ook naar het toilet gaan en dat diezelfde buitenwereld al helemaal verrast is als ze in plaats van een steen hun smartphone uit hun zak tevoorschijn halen.

Dit zijn ook de verhalen waar we naar op zoek zijn voor onze nieuwe voorstelling. Geen hardnekkige stereotype beelden, maar verhalen over wat mensen echt beweegt en waardoor we jongeren die hun leven in een conflictgebied aan het opbouwen zijn echt leren kennen. Een diversiteit aan verhalen die je overal ter wereld aantreft, hoogstens wat gekleurd door het immer aanwezige conflict. Verhalen die je niet in het nieuws hoort en zelden in de krant leest en die door middel van storytelling wel in het theater te beleven zijn.

Als het goed is in november in Nederland!